روح‌الله حسینی Archives

دیدن؛ تأملی درباره تماشای فیلم

به گزارش سایت خبری راوی هنر، گریفیث، فیلمساز مشهور آمریکایی و خالق فیلم تولد یک ملت، زمانی گفته بود: «وظیفه‌‏ای که من می‏‌خواهم به انجام برسانم آن است که شما را وادار به دیدن کنم»1، معنای دیگر این گفته آن است که فیلم و به عبارتی سینما، چشم مخاطب را باز می‏‌کند و چشمی که باز می‌شود قطعاً چیزی بیش از آنچه در حالت عادی می‌‏دید، خواهد دید. به عبارت دیگر، ما چیزها را آنچنان که باید نمی‌بینیم. هنر، و در اینجا سینماست که چشمان ما را باز می‏‌کند تا آنچه را که زیر غبار عادت‏‌ها و تحت عنوان واقعیت عینی پنهان بوده است، ببینیم. بنابراین، نمی‌‏توان به بهانه ‌اینکه چیزی همان واقعیت روزمره یا تکراری است، حضورش را در قاب سینما نکوهش کرد.
ذکر این نکته بدیهی، از آن جهت اهمیت دارد که فقدان این توجه و نگاه، موجب دردسرهایی در سینمای ما شده است. البته این ماجرا سابقه‌‏ای طولانی دارد و به امروز محدود نمی‌شود. لیکن، در حرکت جامعه به سمت پذیرش پدیده‏‌ها و اقتضائات جهان مدرن، روزبه‌‏روز بیشتر چالش و تعارض ایجاد می‌‏کند. پس همزمان، اهمیت طرح و بحث درباره آن بیشتر و بیشتر می‌شود.
واقعیت آن است که چه در شوراهای بازبینی فیلم، چه در کلام و نظر اصحاب رسانه و سیاست، نقدی که به فیلم‏‌ها وارد می‌شود، عموماً به نکته‌‏ای که طرح شد، توجهی ندارد و همین موضوع موجب سوء‏تفاهم و اشکال در نظام نمایش شده است. در واقع، به‌‏هنگام رویارویی با فیلم، همچون ابژه هنری، فراموش می‌شود که اثری که در قالب سینمای اجتماعی پدید آمده است، می‌تواند فارغ از نیت فیلم‏ساز یا قرائت‏‌های مختلفی که پیش می‌‏نهد، جوهر واقعی چیزها را نمایان‌‏تر سازد، بدون آنکه ماهیت مادی و عینی این چیزها را نفی یا نابود کند. به عبارت دیگر، هنر و در اینجا سینما، به اعتبار اینکه انتخاب می‌کند چه چیز را نشان دهد یا ندهد، چه چیز را برجسته سازد یا نسازد، تصویر خاصی از واقعیت ارائه می‏‌دهد و در نتیجه، دیگر منِ‌ مخاطب با همان واقعیت عینی که بی‏‌واسطه و مقابل چشم خود می‌‏دیدم، روبه‌رو نخواهم بود.
مسلم است که سینما ما را با همان چیزهایی مواجه می‌کند که هر روزه در مقابل یا پیرامون خود می‌بینیم؛ لیکن، همزمان ما را وامی‏‌دارد تا آن چیزها را به گونه‌‏ای دیگر، یا بهتر است بگوییم به گونه‌‏ای متفاوت ببینیم، چرا که آن بعد کاربردی یا انتفاعی معمول آن چیزها را که پیش از این مانع دیدن ما می‌‏شدند از آن‏ها می‏‌گیرد.
در نتیجه باید بپذیریم که وقایع پیش رو و پیرامون ما می‌توانند در آثار سینمایی، حضور داشته باشند و ما نمی‌توانیم به بهانه اینکه این وقایع، ویژگی در خور یا والایی، آنگونه که از هنر کلاسیک یا مدرن انتظار داشتیم، ارائه نمی‌‏دهند، مانع از دیدن آن‏ها شویم. همان‌طور که گفته شد، خالق اثر، با انتخاب آن رخدادها یا چیزها، کار خود را انجام داده و امکان دیدن آن‏ها را به گونه‌‏ای دیگر، برای مخاطب فراهم کرده است. فقط می‏‌ماند که پس از انتخاب خود، چگونه آن چیزها و آن رخدادها را در کنار یکدیگر و در پیوند با سایر رخدادهای درون و بیرون از متن، چیده و پرداخته است. این خود مسأله دیگری است که می‌‏توان در فرصتی دیگر و در ارزش‏گذاری آثار سینمایی از منظر فنی و هنری بدان پرداخت.

1-هنر سینما، رالف استیونسن
ترجمه پرویز دوایی، ص ۱۴.

ملکه‌ی یخی؛ فرمانده‌ی یک بازیِ مخوف در فیلم سینمایی «شکلات ششم»

به گزارش سایت خبری راوی هنر، تریلر سیاسی «شکلات ششم» که به کارگردانی مهدی میرغیاثی و تهیه‌کنندگی روح‌الله حسینی تولید شده، از جمله آثاری است که بابت روایت داستانی از درون زندگی چریکی با کنجکاوی مواجه شده.

برخی رسانه‌ها از شمایل سازی خسرو گلسرخی و امیرحسین فطانت و کرامت دانشیان در فیلم و برخی نیز از شبیه‌سازی‌ مریم قجر عضدانلو یا همان مریم رجوی خبر داده‌اند.

با این حال شنیده‌های جدی حکایت دارد از غلبه نگاه زنانه بر این فیلم به گونه ای که شاید با اولین تریلر سیاسی زنانه سینمای ایران مواجه باشیم. نقش لیدر یا فرمانده عملیات چریکی در فیلم را هم یک بازیگر زن به نام نیلوفر شهیدی برعهده دارد و درکنار او علیرام نورایی، محمدرضا داوودنژاد، علیرضا مهران، زینب رفیعی و…، ایفای نقش کرده‌اند.

اینکه این ملکه‌ی لیدر که شکل و شمایل خشن دارد، همان مریم رجوی است یا نه، سوالی است که روح‌الله حسینی تهیه‌کننده «شکلات ششم» درباره آن می‌گوید: در بیشتر داستان‌های جاسوسی امنیتی مدرن و کلاسیک، ردپای زنان را دیده‌‌ایم و در پژوهش‌های خودمان درباره حرکات چریکی های فداییان خلق و بعدتر مجاهدین نیز یک رکن همین زنان بوده‌اند؛ زنانی که می‌خواهند متفاوت جلوه کنند پس اسیر شعارهای فلج‌کننده رئوس گروهک‌ها شدند.

وی ادامه داد: در فیلم «شکلات ششم» سعی بر آن بوده که شخصیت‌پردازی فرمانده زن داستان بر مدار چندین نمونه واقعی باشد و اینکه کاراکتر ما همان مریم رجوی هست یا نه را مخاطبان باید بگویند. در داستان‌پردازی وجه مهیج فیلم، جای ویژه‌ای برای این فرمانده زن باز شده که سکانس‌هایی شکل و شمایل ملکه‌ای را دارد که واقعا گمان می‌کند نجات خلق در گرو حرکات اوست.

روح‌الله حسینی که قبلاً سابقه ساخت ملودرام زنانه «هستی» را هم داشته، تاکید کرد: در «هستی» یک دختر نوجوان بود که می‌خواست متفاوت عمل کند و حالا در فیلم «شکلات ششم» با زن جوانی روبروییم که تفاوت‌نمایی او را در بازی مخوفِ افراطیونی انداخته که همه را به چشم وسیله می‌بینند. پایه‌های رمانس و احساسی داستان بسیار زیاد در خدمت جامعه زنان است ولی سیر حوادث چون ریشه‌های کاملا واقع گرا دارد باعث می‌شود با تعلیق های‌ متعدد مواجه باشیم‌‌.

تهیه کننده «شکلات ششم» درباره انتخاب بازیگران فیلم گفت: برای ایفای نقش این ملکه‌ی لیدر به دنبال بازیگری بودیم که در نقش‌های کلیشه‌ای به تیپ بدل نشده باشد و برای همین به سراغ نیلوفر شهیدی رفتیم که گزیده‌کار است و بی‌اغراق و با فاصله‌گذاری، عین نقش را ارائه می‌کند. شاید اگر چهار دهه قبل بود، می‌شد فیلم را با سوسن تسلیمی یا سوگند رحمانی ساخت که هر دو بر پرورش شخصیت تاکید داشتند و حالا بعد از همکاری با نیلوفر شهیدی می‌توانم بگویم او نیز جای پای بزرگانی مثل سوسن تسلیمی گذاشته است و بی‌خودنمایی، انرژی خود را برای نقش می‌گذارد‌.

او تاکید کرد: البته که در کنار نیلوفر شهیدی، بازیگرانی توانا از چند نسل مثل علیرام نورایی، محمدرضا داوودنژاد، علیرضا مهران و زینب رفیعی را داریم که همه برای ارتقای اثر بسیار زحمت کشیدند. علیرام واقعا خوش‌فکر و داوودنژاد اهل ریسک و بی‌ادعا است. علیرضا مهران پرانرژی و زینب رفیعی بااخلاق است. انشالله که زحمات همه شان مورد توجه مخاطبان واقع گردد.

گفتنی است که فیلم سینمایی «شکلات ششم» به کارگردانی مهدی میرغیاثی و تهیه‌کنندگی روح‌الله حسینی آخرین روزهای پُست‌پروداکشن را می‌گذراند تا برای نمایش در جشنواره فیلم فجر، ارائه گردد.