به گزارش سایت خبری راوی هنر به نقل از روابط عمومی مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی، کارگاه «هوش مصنوعی و اعتبار سینمای مستند» با مدیریت مسعود سفلایی و با حضور محمد شکیبانیا مستندساز و مهرداد زادهدیان رئیس هیات مدیره انجمن صنفی کارگردانان سینمای مستند در روز ۲۳ آذر در ششمین روز از هجدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» برگزار شد.
هوش مصنوعی قرار نیست جای انسانها را بگیرد
سفلایی در ابتدای این برنامه گفت: تاریخ سینما از ابتدای پیدایشش با بحث آفرینش مواجه بوده است. آفرینش در ابتدا محدود به خلق یک تصویر متحرک بوده است و بعدها مسائلی مانند درام هم وارد ماجرا شد.
ما در این راستا در مواجهه با ارتباط هوش مصنوعی و سینما ۳ پرسش برایمان ایجاد میشود مبنی بر اینکه هوش مصنوعی تهدید است یا فرصت؟ نیاز است یا یک ضرورت؟ تولیدکننده است یا همکار تولید ما؟
وی افزود: امروزه تقریبا همه صنایع از هوش مصنوعی بهره میگیرند و ما نیز به عنوان هنرمند برای پیشرفت کارمان در عرصههایی مانند آموزش، تولید، فروش و… به هوش مصنوعی نیاز داریم.
سفلایی با اشاره به اینکه هوش مصنوعی قرار نیست جای ما انسانها را بگیرد، گفت: ما در گذشته اگر میخواستیم از یک ابزاری استفاده کنیم آنقدر این ابزار برایمان پیچیده بود که تصمیم میگرفتیم از یک شخص سومی کمک بگیریم. امروزه اما در مقولههایی مانند زبان با کمک هوش مصنوعی دیگر چنین دغدغهای نداریم.
وی افزود: هوش مصنوعی در مقولههایی مانند تلفیق فرهنگها و دسترسی جهانی به هنر نیز بسیار به سینما کمک میکند. به طور مثال ما پیشتر برای ارسال فیلممان به جشنوارههای خارجی مشکلات زیادی داشتیم اما امروزه دیگر این چالشها وجود ندارد.
این مدرس دانشگاه تصریح کرد: اکنون ما بیشتر از هوش مصنوعی عمومی استفاده میکنیم اما وارد شدن فرایندهای هوش مصنوعی تخصصی باعث میشود ما کار خودمان را تخصصیتر کنیم.
وی بیان کرد: برخلاف چیزی که به نظر میرسد ما میتوانیم به هوش مصنوعی مسیری بدهیم تا ما را به نتیجه متفاوتتری برساند. این اشتباه است که فکر کنیم هوش مصنوعی همواره ما را به محصولات یکسانی میرساند.
سفلایی با اشاره به نگرانی از حذف برخی مشاغل در آینده گفت: هوش مصنوعی همانطور که شغلی را حذف میکند، شغل جدیدی ایجاد میکند. ما نیز باید در این راستا خودمان را با شرایط جدید تطبیق دهیم.
در سینمای مستند قصهها از دل واقعیت کشف میشوند
محمد شکیبانیا دیگر سخنران این مراسم بود و عنوان کرد: اینکه امروزه سطح تماس مخاطبان با ابزارهای هوش مصنوعی بالا رفته است یکی از دلایلش شرایطی است که انقلاب آی تی ایجاد کرد در نتیجه وقتی که انقلاب هوش مصنوعی رقم میخورد تعداد زیادی در جریان آن قرار میگیرند.
وی تصریح کرد: من خیلی مواقع با این موضوع مواجه شدم که برخی با هوش مصنوعی کاسبکارانه برخورد میکنند. چندی پیش دوستی طرحی به من ارائه کرد که میخواست با هوش مصنوعی فیلم مستند حیات وحش بسازد. این ماجرا برای من قابل تامل بود که وقتی بخواهیم قصهها را بسازیم، جایگاه سینمای مستند چه میشود؟
این مستندساز عنوان کرد: در سینمای مستند کسی قصه خلق نمیکند بلکه قصهها از دل واقعیت کشف میشوند. مهمترین مساله سینمای مستند در مقابل هوش مصنوعی این است که ما به تصویری که میبینیم اعتماد کنیم. اگر شخصیتها و قصهها با هوش مصنوعی ساخته شوند، قطعا اعتماد کردن دچار مشکل میشود.
وی با اشاره به اینکه هوش مصنوعی به عنوان دستیار گاهی کارکردهای جذابی دارد، گفت: ما باید به این چالش توجه کنیم که همه جوابهایی که هوش مصنوعی میدهد، درست نیست. هوش مصنوعی دادههای بشری را در بانکهای اطلاعاتی تحلیل و به ما ارائه میکند. اگر در این اطلاعات اولیه نقصی وجود داشته باشد طبیعتا نتیجه کار هم با مشکل مواجه میشود.
شکیبانیا در پایان خاطرنشان کرد: خط قرمز سینمای مستند دروغ است و اگر ما در سینمای مستند نتوانیم واقعیت و غیرواقعیت را ازهم تشخیص دهیم با مشکل مواجه میشویم.
تدوین پروتکلی برای استفاده از موارد آرشیوی در کشور
مهرداد زاهدیان در بخش دیگری از این نشست عنوان کرد: ما مستندساز هستیم و تعهد ذاتی به واقعیت داریم. اگر محصول یک مستند ارتباطی با واقعیت نداشته باشد، آنجا زمان مرگ مستند فرا میرسد.
وی افزود: هوش مصنوعی مولد با استفاده از دیپ لرنینگ در حال توسعه است و انتظار میرود در آینده کاربردهای بیشتری داشته باشد. اما این رشد باید با دقت مدیریت شود تا از پیامدهای منفی احتمالی جلوگیری کند. قانونمند کردن استفاده از هوش مصنوعی مولد میتواند به مدیریت این چالشها کمک کند.
زاهدیان تصریح کرد: ما روی این مبنا کار کردیم و سعی داریم به پروتکلی برای استفاده از موارد آرشیوی در کشور دست پیدا کنیم.
وی درباره موارد این آییننامه توضیح داد: طبق این آییننامه وقتی شما از یک تصویر هوش مصنوعی در مستندتان استفاده میکنید باید در آن تصویر یا در تیتراژ پایانی حتما این مساله را ذکر کنید تا مخاطب متوجه شود که این تصویر با هوش مصنوعی مولد تولید شده است. ملاحظات قانونی این آییننامه میگوید که شما باید ضوابطی را به شکل قانونی طراحی کنید تا بتوان به آنها ارجاع داد و ما با محصول غیرواقعی مواجه نشویم. ملاحظات اخلاقی در شبیهسازی انسانی نیز مورد آخر این آییننامه است و میگوید که شما برای شبیهسازی افراد موظف هستید به کسانی که صاحب منبع هستند به توافق برسید.
شکیبانیا هم در تکمیل صحبتهای زاهدیان گفت: انجمن تهیهکنندگان آرشیوی این آییننامه را منتشر کردند و این انجمن با کمک چندین نهاد و ۳۰۰ فیلمساز مستقل این آییننامه را نگارش کرده است که آقای زادهدیان آن را ترجمه کردهاند.
