مهیا دهقانی: زنان در سینمای دفاع مقدس نباید فقط شخصیت‌های تابع باشند

مهیا دهقانی در کارگاه انتقال تجربه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت با تأکید بر ضرورت بازنگری در شخصیت‌پردازی زنان در سینمای جنگ گفت زنان می‌توانند نقش دراماتیک، مفهومی و قهرمانانه داشته باشند و نباید حضورشان صرفاً به شخصیت‌هایی منتظر و حاشیه‌ای محدود شود.
به گزارش روای هنر، به نقل از ستاد خبری نوزدهمین جشنواره بین المللی فیلم مقاومت، مهیا دهقانی، بازیگر سینما و تلویزیون، در این نشست درباره جایگاه زن در سینمای دفاع مقدس، ضعف‌های فیلمنامه، شخصیت‌پردازی و الزامات بازیگری مقابل دوربین سخن گفت.
دهقانی با اشاره به اینکه «جهان زنانه» می‌تواند روایت جنگ را از سادگی خارج کند، گفت: زن می‌تواند بخشی از ترس‌ها، تردیدها و لایه‌های پنهان قهرمان را آشکار کند و از این طریق به روایت عمق بدهد.
او افزود در دهه‌های مختلف، تصویر زن در سینمای دفاع مقدس به تدریج تغییر کرده است؛ از حضور محدودتر در آثار اولیه تا نقش‌های پیچیده‌تر در فیلم‌هایی مانند «گیلانه»، «شیار ۱۴۳»، «ویلایی‌ها» و «دسته دختران».
زن همیشه نباید موافق و منتظر باشد
دهقانی یکی از ضعف‌های رایج در آثار جنگی را تصویر زنان به‌عنوان شخصیت‌هایی همواره راضی، تابع و چشم‌انتظار دانست و گفت واقعیت اجتماعی جنگ پیچیده‌تر از این تصویر است.
وی افزود: «ممکن است مادری با رفتن فرزندش به جبهه مخالف باشد و بعد در مسیر داستان تغییر کند. همین تضاد و تغییر می‌تواند یک مسیر دراماتیک قوی بسازد.»
به گفته او، زنان در جنگ فقط پشت جبهه نبوده‌اند و می‌توانند به‌عنوان شخصیت‌هایی فعال، تصمیم‌گیر و حتی قهرمان در روایت حضور داشته باشند.
قهرمان باید خطا و تناقض داشته باشد
دهقانی تأکید کرد قهرمان نباید از ابتدا شخصیتی کامل و دست‌نیافتنی باشد.
او گفت: «اگر مخاطب فقط انسانی بی‌خطا ببیند، نمی‌تواند با او ارتباط برقرار کند. باید ببینیم این فرد چگونه از دل تردید، اشتباه و انتخاب به قهرمان تبدیل می‌شود.»
وی افزود زندگی واقعی پر از تناقض است و شخصیت‌های جنگی نیز باید همین پیچیدگی انسانی را داشته باشند.
موتور فیلم، فیلمنامه است
این بازیگر فیلمنامه را «موتور فیلم» دانست و گفت اگر ساختار، علت و معلول و مسیر تحول شخصیت در متن وجود نداشته باشد، بازیگر نیز نمی‌تواند به‌تنهایی اثر را نجات دهد.
به اعتقاد او، فیلمنامه‌نویس باید اجازه دهد شخصیت زن کنش داشته باشد، با مانع روبه‌رو شود، انتخاب کند و پیامد انتخابش را تجربه کند.
بازیگر فقط دیالوگ نمی‌گوید
دهقانی در ادامه به الزامات بازیگری پرداخت و گفت بازیگر حرفه‌ای باید علاوه بر بدن و بیان، شناختی از فیلمنامه، دکوپاژ و فیلمبرداری داشته باشد.
او نگاه و زیرمتن را از مهم‌ترین ابزارهای بازیگر دانست و گفت بخشی از احساسات شخصیت در دیالوگ نوشته نمی‌شود و بازیگر باید آن را از طریق رفتار و نگاه منتقل کند.
وی تأکید کرد رابطه کارگردان و بازیگر باید بر اعتماد شکل بگیرد و کارگردان نباید با دخالت بیش از حد، بازیگر را از امکان خلق در لحظه محروم کند.
رفتار حرفه‌ای شرط ماندگاری است
دهقانی در پایان با اشاره به فیلم کوتاه و همکاری بازیگران با فیلمسازان جوان گفت نبود حمایت مالی یکی از موانع اصلی تولید حرفه‌ای است.
او افزود بازیگر نباید اهمیت نقش را با مدت حضور در فیلم بسنجد؛ گاهی یک نقش کوتاه می‌تواند تأثیر زیادی بر روایت داشته باشد.
دهقانی تأکید کرد: «رفتار حرفه‌ای از کار حرفه‌ای هم مهم‌تر است» و گفت هنرمند برای ماندگاری باید به‌طور مداوم بخواند، ببیند، تمرین کند و جهان‌بینی خود را گسترش دهد.